1 Ocak 2026'dan itibaren AB'ye yılda 50 tonun üzerinde gübre ithal eden şirketler CBAM sertifikası teslim etmek zorunda. Sertifikaları AB'deki ithalatçınız alır, ancak maliyet fiyat ve sözleşme görüşmeleri yoluyla size yansır. Aşağıdaki tablo, resmi varsayılan değerler kullanıldığında ton başına tahmini maliyeti gösterir.
Türkiye için varsayılan değerler ve tahmini CBAM maliyeti
| KN kodu | Ürün | Varsayılan değer (tCO₂e/t) | 2026 | 2030 | 2034 |
|---|---|---|---|---|---|
| 2814 10 00 | Susuz amonyak | 2,270 | 61 € | 113 € | 172 € |
| 2808 00 00 | Nitrik asit | 2,720 | 163 € | 184 € | 206 € |
| 3102 10 19 | Üre | 1,510 | 48 € | 80 € | 114 € |
| 3102 30 90 | Amonyum nitrat | 2,600 | 141 € | 167 € | 197 € |
| 3102 40 90 | Kalsiyum amonyum nitrat (CAN) | 2,230 | 119 € | 142 € | 169 € |
| 3102 21 00 | Amonyum sülfat | 0,680 | 21 € | 36 € | 52 € |
Tahmini değerlerdir. Varsayılan değer (doğrudan ve dolaylı emisyonlar), gübreler için tüm yıllarda geçerli %1 artış payı dahil ve ücretsiz tahsis düşüldükten sonra, sertifika fiyatı ton CO₂e başına 75 € varsayımıyla hesaplanmıştır. Varsayılan değerler: Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621; referans değerler: Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2620.
N₂O azaltımı yaptıysanız, varsayılan değer size pahalıya mal olur
Amonyum nitratın (KN 3102 30 90) Türkiye için varsayılan değeri ton başına 2,60 tCO₂e'dir. Bu değerin önemli bir kısmı nitrik asit üretimindeki N₂O emisyonlarından gelir. N₂O azaltım teknolojisi kullanan tesislerde gerçek değer genellikle çok daha düşüktür. Örneğin doğrulanmış değeriniz ton başına 1,2 tCO₂e ise, 2030 yılında tahmini CBAM maliyeti ton başına 167 € yerine 60 € olur.
Örnek bir değerdir. Kendi tesis verinizle CBAM Hesaplayıcı'da hesaplayın.
Gübrelerde artış payı yalnızca %1
Diğer sektörlerde varsayılan değerlere 2028'den itibaren %30 artış payı eklenirken, gübrelerde bu oran tüm yıllarda %1'dir. Bu nedenle varsayılan değer ile gerçek değer arasındaki fark, büyük ölçüde emisyon seviyenizin kendisinden kaynaklanır. Amonyak ve nitrik asit üretimindeki verimlilik doğrudan maliyete yansır.
Türkiye ETS ne değiştirir?
2025 İklim Kanunu ile kurulan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi, gübre dahil CBAM sektörleriyle başlıyor; pilot dönem 2026 ve 2027 yıllarını kapsıyor. CBAM'de yalnızca fiilen ödenen ve belgelenen karbon fiyatı düşülebilir. Pilot dönemde ücretsiz tahsis yüksek olduğundan kısa vadeli indirim sınırlı kalabilir. Türkiye ETS kapsamındaysanız, ödeme kanıtlarınızı şimdiden CBAM'de kullanılabilecek şekilde saklayın.
Şimdi ne yapmalısınız?
- AB'deki ithalatçılarınızla, hangi KN kodları için hangi veriyi ve ne zaman sağlayacağınızı netleştirin.
- Amonyak ve nitrik asit üretimindeki doğrudan emisyonlarınızı, N₂O dahil, CBAM izleme kurallarına göre hesaplayın.
- Gerçek değeriniz varsayılan değerin altındaysa, akredite bir doğrulayıcıyla doğrulama planlayın. 2026 ithalatı için ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027'de.
- Sözleşmelerinize CBAM maliyet paylaşımı ve veri sorumluluğu maddeleri ekleyin.
- 2030 sonrasındaki maliyet artışını fiyatlarınıza ve yatırım planlarınıza yansıtın.